Azərbaycan
Respublikası Prezidentinin 19.12.2007-ci il tarixli 2363 saylı
sərəncamına əsasən Ağstafa rayonunun ərazisində yerləşən Keşikçidağ
silsiləsinin bir hissəsini əhatə edən mağaralar kompleksinin
Azərbaycan Respublikasının “Keşikçidağ” Dövlət tarix-mədəniyyət
qoruğu elan edilmişdir.Həmin sərəncamın 30-cü bəndinə əsasən
Azərbaycan Respublikasının “Keşikçidağ” Dövlət tarix-mədəniyyət
qoruğu Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm nazirliyinin
tabeliyinə verilmişdir. Ağstafa Rayonu İcra Hakimiyyəti tərəfindən
qoruğun fəaliyyət göstərməsi üçün Ağstafa şəhərinin mərkəzində
Mənzil İstismar Sahəsinin balansında olan binada 3 otaq ayrılmışdır.
"Keşikçidağ" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunda geniş
araşdırmalara ehtiyac var. Ötən ilin yay və payız aylarında
aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, ilkin orta əsrlərə
aid olan keşikli qala müdafiə məqsədilə tikilməklə yanaşı,
bura qədim alban yaşayış məskəni olub. Eyni zamanda, təbii
mağaraların 2 min illik yaşı olduğu və sözügedən ərazilərdə
yerləşən süni mağaraların isə 8-15-ci əsrlərə təsadüf etdiyi
məlum olub. Keşikçidağ mağaralar kompleksindən ibarət Keşikçidağ
Dövlət Tarix və Mədəniyyət Qoruğunda 70-ə qədər mağara, 1
qala, 1 məbəd, 1 inanc yeri yerləşir, Ağstafa rayonunun mərkəzindən
75 kilometr məsafədə, rayonunun sonuncu yaşayış məntəqəsındən
Böyük-Kəsik kəndindən 28 kilometr uzaqda yerləşən qoruqdakı
abidələr uzun müddət araşdırılmamış qalıb. Dəniz səviyyəsindən
850 metrlik hündürlükdə Gürcüstanla sərhəddə yerləşən bu abidələr
kompleksində qoruq yarandıqdan sonra Elmlər Akademiyasının
Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun ekspedisiyası iki
dəfə burada araşdırma aparıb.
Keşikçidağ Dövlət Tarix Mədəniyyət Qoruğunun direktoru Musa
Mursaquliyevin dediklərinə əsasən, burada əldə edilən nəticələr
böyük maraq doğurub. Belə ki, onun sözlərinə görə, ötən ilin
yay və payız aylarında təşkil olunan ekspedisiyalar zamanı
mağaraların birində üç ədəd qəbirin olduğu aşkarlanıb: "Hazırda
abidənin araşdırılması istiqamətində işlər aparılır. Keşikçidağ
Dövlət Tarix Mədəniyyət qoruğu ərazisində uzun müddət - bir
əsrdən çox hərbi poliqon yerləşib. Ora həmişə qapalı bir yer
olub və indiyədək alimlərimiz tərəfindən araşdırılmayıb, heç
bir qazıntı işləri aparılmayıb. Yaxın gələcəkdə qoruq ərazisindəki
abidələrdə təmir və bərpa işlərinin aparılması nəzərdə tutulub.
Belə uzun mağaralar kompleksinin Azərbaycan ərazisində olması
buranın unikal fakt olduğunu sübut etdi. Elə bu baxımdan burada
turistlər üçün muzeyin də təşkili nəzərdə tutulub. Eyni zamanda,
qoruqda tapılan nadir ilkin yaşayış məskəninin izləri, ocaq
yerləri, məişət əşyaları, küp qırıqları, saxsı qablar oradakı
mağaraların birində saxlanılır. Hazırda bizim fikrimiz var
ki, mağaranı qoruqda bir muzey kimi yaradaq və gələcək nəsillərə,
turistlərə təqdim edək".
Məlumat üçün bildirək ki, qoruq rəhbərliyi tərəfindən yerli
icra hakimiyyətinə məktəblilərin bu abidələr kompleksinə ekskursiyasının
təşkil olunması barədə müraciət olunub. Bundan başqa, yaxın
zamanda Keşikçidağ qoruğunun rəsmi internet saytının yaradılması,
onun haqqında bukletlərin hazırlanıb digər rayonların mədəniyyət
və turizm şobələrinə paylanması və bölgəyə turizm marşrutunun
təşkil edilməsi də planlaşdırılıb.
«Keşikçidağ Dövlət Tarix Mədəniyyət qoruğu ərazisində uzun
müddət - bir əsrdən çox hərbi poliqon yerləşib. Ora həmişə
qapalı bir yer olub və indiyədək alimlərimiz tərəfindən araşdırılmayıb,
heç bir qazıntı işləri aparılmayıb».
Yaxın gələcəkdə qoruq ərazisindəki abidələrdə təmir və bərpa
işlərinin aparılmasının nəzərdə tutulduğunu deyən qoruğun
direktoru belə uzun mağaralar kompleksinin Azərbaycan ərazisində
unikal fakt olduğunu sübut etdi. Elə bu baxımdan burada turistlər
üçün muzeyin də təşkili nəzərdə tutulub.
"Qoruqda tapılan nadir ilkin yaşayış məskəninin izləri,
ocaq yerləri, məişət əşyaları, küp qırıqları, saxsı qablar
oradakı mağaraların birində saxlanır. İndi bizim fikrimiz
var ki, mağaranı qoruqda bir muzey kimi yaradaq və gələcək
nəsillərə, turistlərə təqdim edək."
Qoruq rəhbərliyi tərəfindən yerli icra hakimiyyətinə məktəblilərin
bu abidələr kompleksinə ekskursiya təşkil olunması barədə
müraciət də olunub. Bundan başqa yaxın zamanda Keşikçidağ
qoruğunun rəsmi internet saytının yaradılması, onun haqqında
bukletlərin hazırlanıb digər rayonların mədəniyyət və turizm
şöbələrinə paylanması və bölgəyə turzm marşrutunun təşkili
də planlaşdırılıb.
